Телефон поддержки: 88002501338 Email: book@bichik.ru

Валерий Луковцев: Тыа сиригэр олорор оҕо — ыччат, дьон сэргэ, кинигэни, литератураны сэҥээрэллэр

Балаҕан ыйын 7-8 күннэригэр Ньурба улууһугар үгэс буолбут, сыл аайы ыытыллар “Ньурба көмүс күһүнэ” литературнай тэрээһин чэрчитинэн, ону тэҥэ быйыл төрөөбүтэ 110 сыла бэлиэтэммит Семен Семенович Сүүлүскэй уонна Ньурба сиригэр төрөөбүт-үөскээбит Степан Федотов, Варвара Потапова, учуонай, бөлүһүөк, хоһоон айааччы Ксенофонт Дмитриевич Уткин – Нүһүлгэн, поэт, суруналыыс Николай Иванович Харитонов- Николай Чуор “Ньурба вальса” диэн хоһооно ырыа буолбута 45 сылынан сибээстээн, биллиилээх драматург, суруйааччы Иннокентий Авксентьевич Дмитриев – Сиэн Чолбодук бэлиэ дааталарыгар сөп түбэһиннэрэн сүрдээх элбэх тэрээһиннэр буолан аастылар.

“Бичик” кинигэ кыһата уонна биһигини кытта куруутун бииргэ үлэлэһэр ааптардарбыт, Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын союһун бэрэссэдээтэлэ, норуот поэта Иван Васильевич Мигалкин уонна Саха сирин суруйааччыларын союһун чилиэнэ, “Кэскил” хаһыат эрэдээктэрэ Евдокия Семеновна Иринцеева – Огдо делегация  буолан сырыттыбыт.

Дьиикимдэ нэһилиэгин Дьөттүн алааһыгар, Сүүлүскэй төрөөбүт Сүлэ нэһилиэгин Ньымалах алааһыгар сүрдээх үчүгэй тэрээһиннэр буолан аастылар. Ону таһынан Убайааҥҥа Варвара Потапова төрөөбүт-үөскээбит тэлгэһэтигэр хоһоон ааҕыыта, кинилэр тустарынан ахтыылар буолан аастылар. Сюльскай төрөөбүт алааһыгар “Бэлиэ тааһы” ууруу сиэрэ-туома, Степан Федотовка сүрдээх үчүгэй кинигэ быыстапката, Светлана Павлова быыстапката уонна саха литературатыгар, детектив жанрыгар, ситиһиилээхтик үлэлээн эрэр, 4-5 кинигэ ааптара, МВД полковнига, улахан опыттаах, силиэстийэ бэтэрээнэ Виталий Михайлович Егоров “Адычанская трагедия” диэн кинигэтин сүрэхтээһинэ “Олоҥхо дьиэтигэр” буолан ааста. “Ньурба уоттара” литературнай түмсүү кыттыылаахтара бэйэлэрин хоһооннорун аахтылар, айымньыны дьүүллэһии буолан ааста. Бу тэрээһиннэр барыта култуура департаменын салайааччыта Розалия Тихонова, баһылыгы бастакы солбуйааччы Анна Уларова быһаччы кыттыыларынан сүрдээх ситиһиилээхтик, айымньылаахтык ыытылыннылар. Биһиги итинник улахан тэрээһиннэргэ кыттыыны ылбыппытынан сүрдээҕин астынныбыт.

Билигин даҕаны тыа сиригэр олорор оҕо — ыччат, дьон сэргэ, кинигэни, литератураны сэҥээрэллэрин көрөн үөрдүбүт. Ньурбаҕа саамай элбэх кинигэ атыыланар, “саамай элбэх ааҕааччылаах” номинацияны мээнэҕэ ылбатахтар эбит диэн миэстэтигэр көрөн бэлиэтээтибит. Ньурба дьоно-сэргэтэ төһө даҕаны быыбар араас түгэннэрэ баар буолбуттарын иһин, иитэр-аһатар Бүлүү эбэлэрэ киртийэн турарын иһин олоххо, кэрэҕэ, сайдарга-үүнэргэ тардыһыылара, ыччакка-оҕоҕо үтүө холобурдарын көрдөрөргө дьулуурдара улахан эбит диэммит биһиги сүрдээҕин биһирээтибит. Биллэн турар маннык тэрээһиннэри, былырыыҥҥыттан ыла улуус саҥа талыллыбыт баһылыга Алексей Иннокентьев улаханнык өйүүр. Сотору кэмнээххэ дылы быыбар айдаанын содулугар, хайдах эрэ атарахсытыллара игин сылдьыбыт курдук, улуус олохтоохторо наһаа түмсүүлээхтэрин, үлэҕэ-хамнаска, араас култуурунай-духуобунай тэрээһиннэргэ көхтөөхтөрүн көрдүбүт.

Бу тэрээһиннэр биир үтүө түгэннэринэн буолла, Семен Сүүлүскэй туһунан олохтоохтор бэйэлэрин күүстэринэн туруорбут, оҥорбут «Сүүлүскэй норкуом» диэн документальнай киинэ сүрэхтэниитэ буолла. Бу саха сирин историятыгар улахан дьоһун миэстэни ылар, судаарыстыбаннай деятель, бэйэтин бириэмэтигэр үөрэх сайдыытыгар улаханнык үлэлээн, хамсааһыны оҥорон испит уонна саха классик суруйаачыларын нэһилиэстибэтин көмүскээһиҥҥэ күүскэ турунан, онтон тэптэрэн даҕаны эдэр сааһыгар хомолтолоохтук өлбүт Сүүлүскэй олоҕун, үлэтин сырдатар, сүрдээх үчүгэй киинэ буолбут эбит диэн сыаналаатыбыт, көрөн долгуйдубут. Кини олоҕун, үлэтин сырдатар хаартысканан быыстапканы, Ксенофонт Уткин — Нүһүлгэн аатын сүгэр улуустааҕы норуоттар доҕордоһууларын түмэлэ, саҥа салайааччы Анна Туманова, кини солбуйааччыта Борис Борисов тэрийэн ыыттылар.

Варвара Потапова айымньыларынан Ньурбатааҕы көһө сылдьар драмтеатр артыыстара (автор) наһаа интириэһинэй композицияны туруорбуттара сүрдээх үчүгэй буолла. Бу композияцияларын өссө байытан, Дьокуускайга даҕаны, атын улуустарга гастролга сылдьан иһитиннэрэр баҕалаахтар эбит. Бу Ньурба сирэ бэйэтин талааннарын, ытык дьонун-сэргэтин кэриэстиир эбит диэн биһиги Күөх Ньурба, Киэҥ Ньурба ааспыт историятыгар, дьонугар-сэргэтигэр ытыктабылбыт, сүгүрүйүүбүт өссө улаатта уонна саамай биир ньурбалар ураты көстүүлэрэ кинилэр үлэһиттэрин, тэрээһиннээхтэрин уонна олус ыалдьытымсахтарын өссө төгүл көрдөрдүлэр.

Бу тэрээһиннэр тустарынан наһаа сырдык, чаҕылхай өйдөбүл биһиэхэ хаалла, биһиги инники бииргэ үлэлээһиҥҥэ саҥа араас былааны толкуйдуу сылдьабыт.

Newer
Август Егоров: Ньурба дьоно-сэргэтэ ааҕыыга, литератураҕа, кинигэҕэ сүрдээх чугастарын көрдүбүт
Older
Книга года: Сибирь-Евразия – 2018: Успех якутских проектов
Shopping cart